Około 11. miesiąca życia dziecko zaczyna chodzić. Na początku jeszcze bardzo niepewnie, przytrzymując się ściany, stołu, mebli. Maluch porusza się niezgrabnie, nóżki stawia krzywo, co może niepokoić rodziców. Czy jest chory? A może nieprawidłowo się rozwija i trzeba z nim iść do ortopedy? – pytają. Eksperci firmy Befado wyjaśniają Wasze wątpliwości i podpowiadają, jak wybrać buty na pierwsze kroki.

Z artykułu dowiesz się:

• kiedy dziecko zaczyna chodzić i jak przebiega nauka chodzenia,
• jakie cechy mają dobre pierwsze buciki dla malucha,
• jakie błędy najczęściej popełniają rodzice przy wyborze pierwszych dziecięcych butów,
• co warto zrobić, by zapobiec rozwojowi płaskostopia u dziecka,
• jak ćwiczyć małe stopy, by wesprzeć ich zdrowy rozwój.

Kiedy dziecko zaczyna chodzić?

Nauka chodzenia to złożony, uwarunkowany wieloma czynnikami proces, dlatego też u każdego dziecka przebiega w różnym tempie. Przyjrzyjmy się bliżej jego kolejnym etapom.

Raczkowanie

Niemowlę zaczyna od raczkowania – czasem już od 6. miesiąca życia, choć najczęściej przypada to na 8-10 miesiąc. To prawdziwe wyzwanie, zarówno dla niego, jak i jego opiekunów. Maluch najpierw pełza do tyłu, a dopiero po czasie porusza się w przód. Kolejnym etapem jest siedzenie bez podparcia, co daje dziecku kolejne możliwości: utrzymanie równowagi, a wraz z nim chodzenie na czworakach.

Rodzice często myślą, że raczkowanie to właśnie ten moment, gdy trzeba kupić dziecku pierwsze buciki. To mit – jest jeszcze za wcześnie. Na tym etapie wystarczą niechodki lub skarpetki, a jeszcze lepiej, by dziecko raczkowało na bosaka.

Aby pierwsze próby spacerów były udane i zachęcały malucha do dalszego rozwoju, warto zadbać o jego bezpieczeństwo na podłodze i zapewnić mu atrakcje motywujące do kolejnych kroków. Dobrze jest przygotować nieśliską, twardą karimatę, a w zasięgu wzroku dziecka poukładać stopniowo zabawki. Kiedy maluch dojdzie do pierwszej, w odległości kilkudziesięciu centymetrów wystawiamy mu drugą. W ten sposób raczkujący brzdąc będzie miał cel zachęcający do dalszej aktywności.

Pierwsze kroki

Po raczkowaniu pora na pierwsze samodzielne kroki w pozycji stojącej. Najczęściej następuje to między 10. a 13. miesiącem życia, choć wiele dzieci uczy się chodzić później: dziewczynki dojrzewają szybciej od chłopców, a szczuplejsze maluchy od pulchniejszych. Ponadto każda choroba może dodatkowo zaburzyć rozwój kolejnych czynności motorycznych u małego dziecka. Zazwyczaj w okolicy piętnastego miesiąca życia maluch umie już samodzielnie chodzić.

Teraz trzeba mieć oczy jeszcze bardziej dookoła głowy, aby nie przeoczyć niczego, co dla malucha może być potencjalną atrakcją. Bibeloty warto przestawić na wysokie półki, a klamki i ostre kanty mebli zabezpieczyć specjalnymi nakładkami. Warto też sprawdzić ich chybotliwość, aby przytrzymując się mebli maluch nie ściągnął ich na siebie.

Do nauki chodzenia po domu wystarczą antypoślizgowe skarpetki. Nie ma jeszcze potrzeby kupowania kapciuszków czy pierwszych bucików. Kiedy pociecha wprawiła się już w trudnej sztuce chodzenia, czas na pierwszy spacer poza domem i pierwsze buty.

Wybieramy buty do nauki chodzenia: na co zwrócić uwagę?

Idealne buty na pierwsze kroki muszą zapewnić dziecku ochronę przed urazami, chłodem i wilgocią. Ich konstrukcja powinna być dostosowana do anatomii małych stópek, tak by nie były narażone na deformacje, nie męczyły się i nie ocierały. Jakie obuwie spełni powyższe kryteria?

• Wybieraj buciki z naturalnych materiałów, zapobiegających przegrzaniu i odparzeniom skóry.
• Podeszwa powinna być sprężysta i łatwo zginać się pod palcami.
• Ważne są także szerokie noski, zapewniające wystarczającą przestrzeń na swobodne ułożenie palców.
• Eksperci Befado rekomendują lekko usztywniony (lecz niezbyt twardy) zapiętek, który trzyma stopę, a jednocześnie pracuje razem z piętą.
• Dobry pierwszy bucik powinien mieć regulowane zapięcie (np. rzepy, pasek z klamrą), tak, by móc precyzyjnie dopasować but do kształtu stopy.
• Zapięcie buta nie powinno znajdować się zbyt wysoko, aby nie utrudniało zginania nogi w tym miejscu.
• Wkładka w wybranym rozmiarze powinna być o ok. 0,5-1 cm dłuższa od długości stopy.

Sprawdź, które buty Befado na pierwsze kroczki najlepiej spełnią potrzeby Twojego dziecka:
Jak wybrać buty do nauki chodzenia?

Płaskostopie a nauka chodzenia

Dziecięce stopy w okresie od urodzenia do trzeciego roku życia podwajają swoją długość. Są bardzo plastyczne i wiotkie, ponieważ cały czas trwa proces kostnienia, a więzadła i mięśnie nie osiągnęły jeszcze maksymalnego pułapu wytrzymałości. Małe stopy mają szerokie paluszki, ułożone w wachlarz. Dzięki temu stopa może stykać się z podłożem na dużej powierzchni i dawać podparcie maluchowi robiącemu pierwsze kroczki.

Stopa rocznego dziecka jest jeszcze płaska, ma wyraźną poduszeczkę tłuszczową, która zanika dopiero około trzeciego - czwartego roku życia. Wtedy formuje się docelowy kształt stopy malucha. Wciąż jednak jest ona wrażliwa, podatna na zniekształcenia. Proces kształtowania stóp trwa aż do ósmego roku życia.

Płaskostopie jest więc normalne u maluchów, a jako schorzenie można je potraktować dopiero po kilku latach od pierwszego stawiania kroków. Musisz mieć jednak świadomość, że niewłaściwy wybór pierwszych bucików może przyczynić się do rozwoju i utrwalenia płaskostopia. Platfusowi sprzyjają także: nadwaga oraz tzw. chaplinowski chód (stawianie stóp na boki).

Pierwsze kroki dziecka - najczęstsze błędy rodziców

Deformacje stóp i wady postawy najczęściej spowodowane są właśnie błędami w noszeniu niewłaściwego obuwia, w tym:

• zakładanie maluchowi bucików używanych wcześniej przez inne dziecko
• wybór obuwia z materiałów skóropodobnych, nieprzepuszczających powietrza
• nadgorliwość przejawiająca się w nabywaniu wkładek ortopedycznych, co może osłabiać mięśnie w przypadku zdrowej stopy
• wybór do nauki chodzenia kapci z filcowymi podeszwami, w których stopy nie są stabilne i ślizgają się po podłodze
• zbyt wysoki obcas: wysokość nie może przekraczać 0,5 cm do ukończenia przez malucha trzeciego roku życia, 1 cm u sześciolatka oraz 2 cm u dziecka powyżej 12. roku życia
• błędy w doborze rozmiaru: kupowanie obuwia za małego lub na wyrost, pomiar tylko za pomocą patyczka

Aby wesprzeć zdrowy rozwój dziecka i utrwalać u niego prawidłowy wzorzec chodu, pamiętaj także o następujących kwestiach:

• nie zachęcaj dziecka zbyt wcześnie do chodzenia i siedzenia - nauka powinna przebiegać naturalnie,
• unikaj chodzików - ograniczają one zdobywanie umiejętności samodzielnego chodzenia,
• nie bagatelizuj sygnałów zmęczenia małych nóżek, które może świadczyć o tym, że buciki są za małe lub za duże,
• nie pozwalaj dziecku chodzić boso po twardym podłożu - mikrowstrząsy przenoszone są wówczas na kręgosłup; zachęcaj je za to do biegania na bosaka po trawie i piasku, co rozwija mięśnie stóp. 

Ćwiczenia dla stóp i nóg

Małe stópki i nogi pracują intensywnie przez cały dzień. Trzeba je odciążyć i zadbać o ich prawidłowy rozwój. Prezentujemy kilka ćwiczeń, dzięki którym stopy dziecka będą w dobrej formie. Najlepiej robić to w formie zabawy, razem z maluchem. Aby uzyskać efekty, należy ćwiczyć codziennie po minimum 10–15 minut.

Rowerek

Maluch leży na podłodze na plecach, a palcami stóp trzyma woreczek z grochem i wykonuje ruch pedałowania.

Mały artysta

Maluch najpierw będzie rysownikiem: wysyp na podłogę przed siedzącym dzieckiem garść guzików, żołędzi czy kasztanów i zachęć, aby palcami stóp układało z nich wzory. Teraz czas na malarza: kładziemy na podłodze kartkę papieru, a między pierwszy i drugi palec dziecka wsuwamy kredkę i prosimy o namalowanie np. domku.

Cyrkowcy

Siadamy naprzeciw siedzącego malucha i stopami rzucamy do niego piłkę, którą następnie – również palcami stóp – dziecko nam odrzuca.

ZOO

Nasze pociechy są zazwyczaj ruchliwe i nie potrafią długo usiedzieć w miejscu. Wykorzystajmy ich naturalną energię do ćwiczeń rozwijających mięśnie stóp: chodzimy i skaczemy na palcach i piętach, próbując naśladować ruch ulubionych zwierząt: żyrafy, królika, kangura. A teraz zabawimy się w bociana: stoimy na jednej nodze, a palcami drugiej podnosimy żabkę (czyli woreczek z grochem) i przekładamy ją na talerz.

Kontrolowana destrukcja

Świetną zabawą dla maluchów są wszelkie „niszczycielskie” działania. Pozwólmy im na to, namawiając do podarcia na drobne strzępy gazety - oczywiście, robimy to palcami stóp.

Pierwsze kroki dziecka: wątpliwości rodziców w pytaniach i odpowiedziach

Moje dziecko nie raczkuje. Czy to powód do niepokoju?

Nie, to całkowicie normalne. Nie wszystkie dzieci raczkują – niektóre od siadu przechodzą wprost do chodzenia.

Dlaczego moje dziecko tak często się potyka i traci równowagę, ucząc się chodzić?

Brak gracji przy stawianiu pierwszych kroków nie jest niczym wyjątkowym. Cierpliwości: z czasem dziecko nabierze większej pewności w chodzeniu, a jego ruchy staną się zgrabniejsze. 

Na jakie nieprawidłowości zwrócić uwagę, obserwując pierwsze kroki dziecka?

Jeśli maluch skarży się na ból stóp mimo właściwie dobranego rozmiaru obuwia, buciki zaczynają wykrzywiać się w części piętowej do zewnątrz lub do środka, obcas ściera się tylko z jednej strony lub zauważasz płaski ślad stópek na posadzce po kąpieli, warto skonsultować się z ortopedą.